Ellen Peper (Rli): ‘Kijk met een brede blik naar gezondheid’

'De stad als gezonde habitat' heet het advies van de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) over een gezonde stedelijke leefomgeving. De commissie doet hierin tien aanbevelingen in drie clusters: beleid, kennis en ontwerpend onderzoek en financiering en sturing. Ellen Peper was voorzitter van de raadscommissie die het advies voorbereidde. ‘Zonder oog voor een gezonde leefomgeving zal de steun voor stedelijke verdichting snel afnemen.’ Door Martin Zuithof. 

24 mei 2018

In het advies ‘De stad als gezonde habitat’ (april 2018) plaatst de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur gezondheid in een breed perspectief. Ellen Peper: ‘Gezondheid gaat niet alleen over afwezigheid van ziekten, maar ook om een leefomgeving die mensen uitnodigt tot bewegen, ontspannen en ontmoeten. Het gaat dus ook om het fysiek, mentaal en maatschappelijk welzijn van mensen. Een gezonde leefomgeving maakt dat  mensen daadwerkelijk regie kunnen voeren over hun eigen leven. En dat ze sociale veerkracht kunnen ontwikkelen.'

Ellen Peper voelt zich persoonlijk betrokken bij het onderwerp vanuit haar verschillende functies, legt ze uit. Van huis uit is ze sociaal geograaf en als lid van de raad van bestuur van verzekeraar Univé  heeft ze ook te maken met gezondheid van mensen. Daarnaast is Peper voorzitter van de raad van toezicht van Meander Medisch Centrum in Amersfoort. ‘Die  functies hebben allemaal raakvlakken met een gezonde leefomgeving.’

De commissie doet tien aanbevelingen in drie clusters: beleid, kennis en ontwerpend onderzoek, en financiering en sturing. Het zijn handelingsperspectieven die bij kunnen dragen aan gezondheid, legt Peper uit. De commissie pleit zowel voor gezondheidsbescherming als voor gezondheidsbevordering. Ook pleit ze voor ‘meekoppelkansen’: een gezonde leefomgeving zou een belangrijk doel moeten zijn bij grote transities als verstedelijking, mobiliteit, klimaatadaptatie en energie. Ook zou gezondheidsbevordering met voorrang toegepast moeten worden  in buurten met gezondheidsachterstanden. En, zegt de commissie, maak het mogelijk dat partijen die dat willen,  kunnen investeren in een gezonde leefomgeving.

Om te komen tot het advies over de stad als gezonde leefomgeving, organiseerde de commissie sessies met zo’n vijftig professionals van gemeenten, provincies en departementen. Peper: ‘We keken naar wat er allemaal gebeurt in het land. Die interventies hebben we geanalyseerd op belemmeringen en kansen. En ook: hoe zijn die interventies op te schalen, zodat anderen hun voordeel daarmee kunnen doen.'

Verder hield de commissie interviews en deed uitgebreid literatuurstudie en deskresearch. Bovendien organiseerde ze twee ontwerpsessies voor de steden Zwolle, Eindhoven en Rotterdam. Daarbij gingen ontwerpers in gesprek met onder meer lokale professionals, stedenbouwkundigen en kennisinstellingen. Samen verkenden ze de mogelijkheden om de steden ‘gezonder’ te maken, die door de ontwerpbureaus werden uitgewerkt. Vervolgens benoemde de commissie de rode draden die bij deze steden opvallen.

Een van de rode draden is dat een brede definitie van gezondheid nog moeilijk is toe te passen. Wat komt daarbij kijken?

Peper: ‘Het vraagt aandacht om de brede definitie van gezondheid in de praktijk te brengen.  Discussies gaan vaak over de fysieke kant van gezondheid: de afwezigheid van ziekten.  Maar bij de mentale en maatschappelijke kant van welzijn heb je ook interventies nodig van bijvoorbeeld een goede openbare ruimte met pleinen waar mensen elkaar kunnen ontmoeten.’

Hoe kunnen we met een brede blik naar gezondheid leren kijken?

‘Het begint bij een goede analyse en inzicht in de praktijk. Vanuit de fysieke kant kijk je bijvoorbeeld naar luchtverontreiniging en lawaai rondom een vliegveld. Kijk je bijvoorbeeld  naar Eindhoven Airport, dan is het ook belangrijk dat het bijdraagt aan werkgelegenheid en dus aan het maatschappelijk welzijn van mensen.’

Een belangrijke rode draad is ook ‘meten is weten’. Het is nog moeilijk precies aan te tonen wat een gezond ontwerp oplevert. Hoe weten we wat werkt?

‘Daarvoor is het belangrijk om alle data en kennis aan elkaar te koppelen. Kijk bijvoorbeeld naar de data die de GGD heeft en gebruik die ook in ontwerptrajecten. Die data kan in pilotprojecten worden gekoppeld. Hoe verbind je de data van de GGD met de ruimtelijke ontwerpopgave in de stad? Daarmee stimuleer je dat mensen vanuit de GGD, mensen vanuit de ruimtelijke ordening en ontwerpers met dezelfde data leren omgaan. Dat ze elkaars taal leren te verstaan, dat ze de data leren te vertalen en weer te geven in kaarten die ook door anderen goed te begrijpen zijn.’

Het gehele interview met Ellen Peper verschijnt binnenkort in Stedelijk Interieur magazine 2. Gratis een digitaal exemplaar ontvangen? Dat kan hier

 

Ellen Peper, Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) Foto: Fred Ernst 

Landelijk Congres Openbare Ruimte: 'De gezonde stad begint bij de openbare ruimte'

Een gezonde samenleving kenmerkt zich door een gezonde openbare ruimte. Het openbaar domein heeft grote invloed op het welbevinden van de mensen. Dat welbevinden staat centraal op het 14e Landelijk Congres Openbare Ruimte op 21 juni in Breda. Hoe staat het met de zoektocht naar de juiste mix van fysiek, sociaal en gezond? En hoe voorkomen we dat ‘gezond stedelijk leven’ beperkt blijft tot de voorlopers? Klik hier voor meer informatie en inschrijving

Infographic uit 'De stad als gezonde habitat' / Raad voor de leefomgeving en infrastructuur

MEER UPDATES

Groene Loper Breda

Groene Loper Breda wint Falco Award Beste Openbare Ruimte

De Groene Loper in Breda is de beste openbare ruimte van Nederland. Dat hebben een vijfkoppige vakjury en 100 openbare ruimte professionals op 15 juni 2017 besloten. De groenstructuur van de Vinex-locatie Houten-Zuid en de herinrichting van het Skatepark Westblaak in Rotterdam grepen net naast de hoofdprijs. Samen met De Groene Loper waren zij uit 23 inzendingen genomineerd voor de Falco Award Beste Openbare Ruimte.

BEKIJK PROJECT

Beter aanbesteden

Circulaire economie: beter aanbesteden, beter resultaat

Enige tijd geleden haalde Venlo de krant met de eerste circulaire rotonde. Losse componenten kunnen zo weer worden hergebruikt. Het concept is ontwikkeld door een adviseur en een aannemer die ermee aanklopten bij de gemeente. Die kwam onder het mom van ‘innovatie’ onder aanbesteding uit. Dat roept de vraag op: hoe besteed je eigenlijk circulair aan?

BEKIJK PROJECT

Tour de la Biodiversité

M6B2 Tour de la Biodiversité van Maison Edouard François

M6B2 Tour de la Biodiversité van Maison Edouard  François. Deze toren van 50 meter hoogte van het project M6B2 torent sinds 2016 boven Parijs uit. Voor het gebouw is vrijstelling gekregen van de hoogte-restrictie van 37 meter op voorwaarde dat de toren ‘groen’ zou worden. 

BEKIJK PROJECT

PARTNERS